Bir nemlendirici içerik listesine bakıldığında onlarca bileşen görmek mümkündür; ancak bunların çoğu üç temel işlevden birini yerine getirir: suyu bağlamak, cildi yumuşatmak ya da suyun kaçmasını yavaşlatmak. Bu rehberde humektan, emolyan ve oklüzif kavramlarını örneklerle anlatıyoruz.
Nemlendiriciler nasıl çalışır?
Cildin en dış tabakası, suyu içeride tutmak için iki mekanizmaya dayanır: hücre içindeki doğal nemlendirme sistemi (NMF) ve hücreler arasındaki lipit bariyeri. Nemlendiriciler bu mekanizmaları desteklemek için üç grup bileşen kullanır.
Humektanlar: nem tutucu bileşenler
Humektanlar suyu bağlayan, nem çekici bileşenlerdir. Ortamdan ya da cildin alt katmanlarından suyu üst katmanlara çekmeye ve orada tutmaya yardımcı olurlar. Örnekler:
- Hyalüronik asit (hyalüronik asit nedir yazımızda ayrıntılı anlattık)
- Gliserin
- Üre (ürenin nemlendirmedeki görevi hakkında yazımıza bakın)
- Laktat, PCA, mannitol ve benzeri şekerler ve tuzlar
Emolyanlar: cilt yüzeyini yumuşatan bileşenler
Emolyanlar, stratum korneumdaki küçük boşlukları doldurarak cilt yüzeyini yumuşatır ve pürüzsüzleştirir. Örnekler: bazı bitkisel yağlar, yağ asitleri, yağ alkolleri, seramidler ve kolesterol gibi cilt lipitleri.
Oklüzif bileşenler: su kaybını azaltmaya yönelik işlevler
Oklüzifler, cilt yüzeyinde ince bir tabaka oluşturarak suyun buharlaşmasını (TEWL, transepidermal su kaybı) yavaşlatır. Örnekler: vazelin, mineral yağlar, bazı mumlar ve silikonlar. Oklüzif bileşenler, özellikle çok kuru ciltte etkili olabilir; ancak yağlı cilt için ağır gelebilir.
Gliserin, hyalüronik asit, üre ve farklı lipit örnekleri
| Bileşen | Grubu | Genel işlevi |
|---|---|---|
| Gliserin | Humektan | Suyu bağlar, cilt yüzeyinde nem tutar |
| Hyalüronik asit | Humektan | Çok miktarda su bağlar |
| Üre | Humektan | Cildin doğal nem faktörünün bileşenidir, suyu bağlar |
| Seramid | Emolyan / bariyer lipiti | Lipit bariyerinin parçası, yüzeyi yumuşatır |
| Yağ asitleri | Emolyan | Bariyer lipitlerinin bileşeni |
| Bitkisel yağlar | Emolyan | Cilt yüzeyini yumuşatır |
| Vazelin | Oklüzif | Suyun buharlaşmasını yavaşlatır |
Bu işlevler tek bir formülde nasıl birleşir?
Pek çok nemlendirici, bu üç işlevi bir arada barındırmak üzere tasarlanır: nem tutucular suyu bağlar, emolyanlar cilt yüzeyini yumuşatır ve oklüzifler suyun kaçışını yavaşlatır. Hangi grubun daha ağır basacağı, ürünün hedef cilt tipine göre değişir.
Cilt ihtiyacına göre ürün değerlendirme
- Kuru ve bariyeri yıpranmış cilt: Bariyer lipitlerinin ve oklüzif bileşenlerin ağırlıkta olduğu formüller tercih edilebilir.
- Nemsiz cilt: Nem çekici bileşenler öne çıkabilir.
- Yağlı cilt: Hafif dokulu, humektan ağırlıklı formüller.
Daha geniş bir seçim rehberi için nemlendirici seçerken dikkat edilmesi gerekenler yazımıza, seramid içeren formüller için seramidli nemlendirici seçme rehberine bakabilirsiniz. Ürün seçerken hassas ciltlerde dikkat edilecek noktalar için hassas ciltler için nemlendirici seçimi rehberimiz de yardımcı olur. Bitkisel yağlar ve emolyan bileşenlerin bir örneğini buğday tohumu yağı yazımızda anlattık.
Hangi bileşen hangi cilt ihtiyacına yönelik?
| Cilt ihtiyacı | Öne çıkabilecek grup | Örnek bileşenler |
|---|---|---|
| Su dengesini desteklemek | Humektan | Hyalüronik asit, gliserin, üre |
| Cilt yüzeyini yumuşatmak | Emolyan | Seramid, bitkisel yağlar, yağ asitleri |
| Suyun buharlaşmasını yavaşlatmak | Oklüzif | Vazelin, mumlar |
| Bariyeri bütüncül desteklemek | Bariyer lipitleri + humektan | Seramid, kolesterol, yağ asitleri, gliserin |
Yaygın karışıklıklar
- "Yağlı = oklüzif" değildir. Her yağ oklüzif değildir; bazı bitkisel yağlar emolyan olarak çalışır, bazıları ise yüzeyde ince bir tabaka oluşturabilir.
- "Silikon = kötü" değildir. Silikonlar kozmetikte yaygın bir oklüzif ve doku düzenleyici gruptur; bazı kişiler onları tercih etmez. Bu bir tercih meselesidir; Omnizon silikon içermez.
- "Nem çekici bileşen tek başına yeterlidir" değildir. Kuru ortamlarda tek başına nem tutucu yeterli olmayabilir.
Üç grubu bir formülde dengelemek
Formülatörler bir nemlendiricinin hedef cilt tipine göre bu üç grubu dengeler: yağlı ciltlere yönelik ürünlerde humektanlar öne çıkarken, çok kuru ciltlere yönelik ürünlerde lipit ve oklüzifler ağırlık kazanır. Bu yüzden "en iyi bileşen" sorusunun tek bir yanıtı yoktur; ihtiyaca ve cilde göre değişir. Bu bakış açısıyla ürün değerlendirirken kozmetik ürünlerin INCI listesi nasıl okunur rehberimiz yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Humektan, emolyan ve oklüzif aynı üründe bulunabilir mi?
Evet. Çoğu nemlendirici bu üç işlevi bir arada barındırır.
Hangisi daha önemli?
Tek bir grup daha önemli değildir; cilt tipine ve ihtiyaca bağlıdır.
Gliserin humektan mıdır?
Evet; gliserin en yaygın kullanılan humektanlardan biridir.
Vazelin cildi tıkar mı?
Vazelin gözenek tıkama eğilimi açısından cilt tipine göre farklı değerlendirilir; bazı kişilerde ağır gelebilir.
Kaynaklar
- Lynde CW. Moisturizers: what they are and how they work. Skin Therapy Letter, 2001.
- Rawlings AV, Harding CR. Moisturization and skin barrier function. Dermatologic Therapy, 2004.
- Fluhr JW, Darlenski R, Surber C. Glycerol and the skin: holistic approach to its origin and functions. British Journal of Dermatology, 2008.
İlgili okumalar
- Hyalüronik asit nedir?
- Üre nedir? Cildin doğal nemlendirme faktörü
- Seramidli nemlendirici seçerken 7 önemli kriter
Omnizon bir kozmetik üründür; ilaç değildir ve bir hastalığı tedavi etme iddiası taşımaz. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; süren veya şiddetli cilt şikâyetlerinizde bir dermatoloğa başvurun.
