Seramidler, cildin en dış katmanında doğal olarak bulunan yağsı (lipit) moleküllerdir. Bir cilt bakım ürününün içerik listesinde "ceramide" ya da "seramid" gördüğünüzde, cildin kendi bariyer lipitlerinden birine benzeyen bir bileşenle karşılaşıyorsunuz demektir. Bu yazıda seramidlerin ne olduğunu, cilt bariyerinde ne yaptığını ve kozmetik etiketlerinde nasıl okunduğunu anlatıyoruz.
Seramid nedir?
Kimyasal olarak seramidler, bir sfingoid baz (sfingozin, fitosfingozin gibi) ile bir yağ asidinin birleşmesiyle oluşan lipitlerdir. Cilt bunları stratum korneumun (cildin en dış tabakası) hücreler arasındaki boşluğunda üretir ve depolar. Bu bölgedeki lipitlerin yaklaşık yarısını seramidler oluşturur; geri kalanın büyük kısmı kolesterol ve serbest yağ asitleridir.
Cildimizde tek bir seramid yoktur; yapıları birbirinden farklı çok sayıda seramid sınıfı bulunur. Kozmetik etiketlerinde bunlar Ceramide NP, Ceramide AP, Ceramide EOP gibi harf kodlarıyla yazılır. Bu kodlar, seramidin bağlı olduğu yağ asidinin ve sfingoid bazın türünü gösterir.
Cilt bariyerinde ne yapar?
Seramidler, korneositler (cildin en dış katmanındaki hücreler) arasındaki boşluğu dolduran lipit katmanlarının düzenli dizilmesine yardımcı olur. Bu düzen sayesinde cildin yüzeyinden buharlaşan su miktarı sınırlı kalır ve dış etkenlerin cilde girmesi zorlaşır. Bariyerin bütününü cilt bariyerinin yapısı ve görevleri yazımızda anlattık. Su kaybının nasıl ölçüldüğünü ve neden önemli olduğunu ise transepidermal su kaybı (TEWL) rehberinde bulabilirsiniz.
Ceramide NP ve Ceramide AP nedir?
Kozmetik ürünlerde en sık görülen seramid türlerinden ikisi Ceramide NP ve Ceramide AP'dir. Harflerdeki "N" ve "A" yağ asidi kısmının türünü, "P" ise sfingoid bazın fitosfingozin olduğunu gösterir. Bu iki seramid, cildin kendi lipit yapısında bulunan seramidlere yapı olarak benzer ve bu yüzden nemlendirici formüllerde yaygın olarak tercih edilir. Ceramide EOP gibi başka türler de kozmetik formüllerde yer alabilir.
Bir üründe seramid yazıyor olması, hangi seramid türünün ve hangi oranda kullanıldığını söylemez; bu bilgiyi içerik listesi ve ürün belgeleri verir.
Nem dengesindeki rolü
Cildin nemli kalması iki mekanizmaya dayanır: hücrelerin içinde suyu tutan doğal nemlendirme faktörü (NMF nedir?) ve suyun cilt yüzeyinden kaçmasını sınırlayan lipit bariyeri. Seramidler ikinci mekanizmanın en önemli bileşenidir. Bu nedenle kuruluğa eğilimli ciltlerde (örneğin atopik ciltte) seramid düzeylerinin düşük bulunabildiği bilimsel çalışmalarda bildirilmiştir. Sürekli kuruluk, kaşıntı ve kızarıklık yaşıyorsanız bunun nedenini bir dermatoloğun değerlendirmesi gerekir; nemlendirici bu durumda destekleyici bir bakım adımıdır.
Seramid ile hyalüronik asit arasındaki fark
İkisi de "nem" ile anılsa da farklı görevleri vardır: hyalüronik asit suyu bağlayan bir nem çekicidir, seramid ise bariyerin lipit yapısının bir parçasıdır. İkisinin farkını ve neden birlikte kullanıldıklarını seramid ve hyalüronik asit arasındaki farklar yazımızda karşılaştırmalı olarak anlattık.
Seramidli nemlendirici nasıl seçilir?
Seramidli nemlendiricilerde şu noktalara bakmak yararlıdır:
- Seramidin yanında kolesterol ve yağ asitleri gibi bariyer lipitlerinin bulunup bulunmadığı
- Nem çekici bileşenlerin (hyalüronik asit, üre, gliserin) varlığı
- Parfüm ve tahriş edici olabilecek bileşenlerin olmaması
- Dokunun kullanım amacınıza uygun olması
Adım adım bir kontrol listesi için seramidli nemlendirici seçme rehberi yazımıza göz atabilirsiniz.
Omnizon formülünde seramid
Omnizon formülünde Ceramide NP ve Ceramide AP bulunur. Bu seramidler, formüldeki üç moleküler ağırlıkta hyalüronik asit ve %10'un altındaki üre ile birlikte cildin nem dengesinin korunmasını desteklemek üzere kullanılır. Ceramide NP ve Ceramide AP içeren Omnizon formülünün bütün bileşenlerini Omnizon'un içerik bileşenleri sayfasında inceleyebilirsiniz.
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir: seramidlerin cilt bariyerindeki rolü bilimsel literatürde incelenmiş bir bileşen bilgisidir; bitmiş bir ürünün etkisi ise ürünün tüm formülüne, kullanım düzenliliğine ve kişisel cilt yapısına bağlıdır.
Seramid türleri neden farklı?
Cilt lipitlerinde farklı seramid sınıflarının bulunmasının nedeni, bariyerin farklı işlevleri yerine getirmesidir. Bazı seramidlerin yağ asidi zincirleri çok uzundur ve lipit katmanlarının sıkı bir düzende dizilmesine katkı sağlar; bazıları ise daha kısa zincirlidir. Kozmetikte bu çeşitliliğin tamamını bir arada içeren formüller nadirdir; çoğu üründe bir ya da birkaç seramid türü bulunur. Bu yüzden "seramidli" ifadesi her ürün için aynı anlama gelmez ve içerik listesine bakmak önemlidir.
Seramid ve diğer bariyer lipitleri
| Bileşen | Cildin kendi lipit bariyerindeki yeri | Kozmetikteki görünümü |
|---|---|---|
| Seramidler | Lipit karışımının yaklaşık yarısı | Ceramide NP, Ceramide AP, Ceramide EOP |
| Kolesterol | Lipit matriksin önemli bir parçası | Cholesterol |
| Serbest yağ asitleri | Lipit katmanlarının düzenine katkı sağlar | Stearic Acid, Palmitic Acid ve benzerleri |
Bu üçlünün birlikte bulunduğu formüller, bariyerin doğal bileşimine daha yakın bir yaklaşım sunar. Tek bir lipit türünün tek başına her şeyi çözmesi beklenmemelidir.
Seramid içeren ürün kullanırken pratik öneriler
- Ürünü temizlik sonrası, cilt hâlâ hafif nemliyken uygulayın.
- Seramid içeren bir ürünü başladıktan sonra en az iki-üç hafta düzenli kullanarak cildinizin tepkisini değerlendirin.
- Aynı anda çok sayıda yeni ürün eklemeyin.
- Hassas cildiniz varsa önce küçük bir alanda deneyin.
- Seramidler güneş koruyucunun yerini tutmaz.
Sık sorulan sorular
Seramidleri kimler kullanabilir?
Seramid içeren nemlendiriciler genellikle kuru ve hassas ciltler için tercih edilir. Yeni bir ürünü ilk kez kullanırken küçük bir alanda deneme yapmanız önerilir.
Seramidler günlük rutinde nerede yer alır?
Seramid içeren nemlendiriciler, temizlik sonrası ve cilt hâlâ hafif nemliyken uygulanır. Uygulama ayrıntıları için nemlendirici ne zaman sürülür yazımıza bakabilirsiniz.
Seramid ve kolesterol birlikte neden kullanılır?
Cildin kendi lipit bariyeri seramid, kolesterol ve yağ asitlerinden oluştuğu için bu üçünü birlikte içeren formüller bariyerin doğal yapısına daha yakın bir yaklaşım sunar.
Seramid içeren krem yağlı ciltte kullanılabilir mi?
Seramidler cildin kendi lipitleridir; yağlı cilt de bariyer desteğinden yararlanabilir. Ürünün dokusunun hafif olması ve diğer bileşenlerin uygun olması önemlidir.
Seramid ve retinol birlikte kullanılabilir mi?
Seramid içeren nemlendiriciler çoğunlukla retinoidlerle birlikte kullanılan rutinlerde destek amacıyla tercih edilir; ancak retinoid kullanımı için bir dermatoloğa danışmak gerekir.
Seramidler hayvansal kaynaklı mıdır?
Kozmetikte kullanılan seramidler çoğunlukla bitkisel kaynaklı veya biyoteknolojik (fermantasyon) yöntemlerle üretilir; üretim yöntemi ürüne göre değişir.
Kaynaklar
- Elias PM. Epidermal lipids, barrier function, and desquamation. Journal of Investigative Dermatology, 1983.
- Rawlings AV, Harding CR. Moisturization and skin barrier function. Dermatologic Therapy, 2004.
- Chamlin SL ve ark. Ceramide-dominant barrier repair lipids alleviate childhood atopic dermatitis. Journal of the American Academy of Dermatology, 2002.
- Avrupa Komisyonu CosIng kozmetik içerik veri tabanı (Ceramide NP, Ceramide AP kayıtları).
İlgili okumalar
- Cilt bariyeri nedir, neden bu kadar önemlidir?
- Seramid ve hyalüronik asit arasındaki fark nedir?
- Seramidli nemlendirici seçerken 7 önemli kriter
Omnizon bir kozmetik üründür; ilaç değildir ve bir hastalığı tedavi etme iddiası taşımaz. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; süren veya şiddetli cilt şikâyetlerinizde bir dermatoloğa başvurun.
