Cilt bakım ürünlerinde "doğal" ifadesi çok yaygın kullanılır; ancak ne anlama geldiği her zaman açık değildir. Bu rehber, bitkisel bileşenlerin kozmetik formüllerde nasıl kullanıldığını, hangi sınırlarla değerlendirilmesi gerektiğini ve bir içerik listesindeki bitkisel adları nasıl okuyacağınızı anlatır. Bitkisel bileşen yazılarımızın merkez sayfasıdır.
Bitkisel ekstrakt nedir?
Bitkisel ekstrakt, bitkinin bir kısmından (yaprak, kök, çiçek, tohum) bir çözücü yardımıyla elde edilen karışımdır. Ekstrakt tek bir madde değil, çok sayıda bileşeni bir arada içeren bir karışımdır. Kozmetik formüllerde genellikle küçük oranlarda, formülün diğer bileşenleriyle birlikte kullanılır.
Ekstrakt ile bitkisel yağ arasındaki fark
- Bitkisel ekstrakt: Çözücü yardımıyla elde edilen, suda veya yağda çözünen bileşenler karışımı.
- Bitkisel yağ: Bitkinin tohumundan, meyvesinden veya çekirdeğinden elde edilen yağdır; yağ asitleri ve E vitamini gibi bileşenler içerir.
İkisi cilt bakım formüllerinde farklı amaçlarla kullanılır: yağlar çoğunlukla yumuşatıcı (emolyan) özellik gösterir; ekstraktlar ise formüle bitkisel bileşenler eklemek için kullanılır. Yumuşatıcıların bu rolünü nemlendirici bileşenlerinin üç temel grubu rehberimizde anlattık.
Adaçayı ekstraktı
Adaçayı (*Salvia officinalis*), kozmetik formüllerde yaprak ekstraktı olarak kullanılır; içerik listesinde "Salvia Officinalis Leaf Extract" olarak yazılır. Bileşenin kozmetik literatüründeki yeri ve sınırları için adaçayı ekstraktı kozmetik ürünlerde neden kullanılır yazımıza bakabilirsiniz.
Karahindiba ekstraktı
Karahindiba (*Taraxacum officinale*) ekstraktı, genellikle kök veya yaprak kısmından elde edilir ve içerik listesinde "Taraxacum Officinale Rhizome/Root Extract" gibi yazılır. Ayrıntılar için karahindiba ekstraktı kozmetiklerde ne işe yarar yazımıza göz atın.
Buğday tohumu yağı
Buğday tohumu yağı (*Triticum vulgare* germ oil), bitkisel bir yağdır ve yağ asitleri ile E vitamini bileşenleri içerir. Bu bileşenin kozmetik formüllerdeki yeri için buğday tohumu yağı nedir yazımızı inceleyebilirsiniz.
Bitkisel bileşenlerin formüllerde kullanımı
Bitkisel bileşenler çoğu zaman formülün temel nemlendirme ve bariyer desteğini sağlayan bileşenlerinin (humektanlar, bariyer lipitleri) yanında, destekleyici bileşenler olarak yer alır. Bir formülün gücünü tek bir bitkisel bileşenden değil, bütününden değerlendirmek gerekir.
Doğal içerik her zaman daha güvenli midir?
Hayır. "Doğal" bir ürünün hassas ciltte mutlaka daha güvenli olduğu anlamına gelmez; bitkisel bileşenler de duyarlılık yaratabilir. Bazı bitkisel bileşenler güçlü alerjenler içerebilir. Aynı şekilde sentetik bir bileşen de güvenli veya güvensiz olabilir. Önemli olan, bileşenin türü, oranı ve kişisel duyarlılıktır. Hassas ciltte ürün seçimi için hassas ciltler için nemlendirici seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
İçerik listesi nasıl değerlendirilir?
Bitkisel bileşenler içerik listesinde bitkinin Latince adıyla yazılır. Bu adları ve listenin nasıl okunacağını INCI içerik listesi okuma rehberimizde anlattık. Omnizon formülünde de bu tür bitkisel bileşenler (adaçayı ve karahindiba ekstraktları, buğday tohumu yağı) bulunur; bütün bileşenleri Omnizon formülündeki bileşenler sayfasında görebilirsiniz.
Bitkisel bileşen türleri: kısa karşılaştırma
| Tür | Nereden elde edilir? | Formüldeki tipik rolü | Örnek yazı |
|---|---|---|---|
| Bitki ekstraktı | Yaprak, kök, çiçek | Destekleyici bileşen | Adaçayı, karahindiba |
| Bitkisel yağ | Tohum, çekirdek, meyve | Yumuşatıcı (emolyan) | Buğday tohumu yağı |
| Vitamin (örn. E vitamini) | Bitkisel yağlardan veya sentetik | Antioksidan, formül kararlılığı | E vitamini |
| Bitkisel kaynaklı nem tutucular | Bitkilerden/şekerlerden | Nem tutucu | Mannitol |
Doğal içerik hakkında bilmeniz gerekenler
- "Doğal" ve "bitkisel" aynı şey değildir. Bitkisel bir bileşen doğal kaynaklıdır; ancak "doğal" ifadesi daha geniş ve belirsizdir.
- "Sentetik" kötü demek değildir. Birçok önemli kozmetik bileşen laboratuvarda üretilir; bu bileşenlerin güvenliği, kaynağından bağımsız olarak değerlendirilir.
- Bitkisel bileşenler alerjen olabilir. Özellikle aynı bitki ailesine duyarlı kişilerde tepki görülebilir.
- Formülün bütünü önemlidir. Bir bitkisel ekstraktın varlığı, ürünün başka özelliklerinin yerini tutmaz.
Alkol içeren bitkisel formüller
Bazı bitkisel ekstraktlar alkol bazlı çözücülerle elde edilir ve bu çözücüler ürün içinde kalıntı olarak bulunabilir. Kozmetikte "alkol" teriminin farklı bileşenleri kapsadığını kozmetik ürünlerde alkol türleri yazımızda anlattık. Antioksidan olarak kullanılan E vitamini gibi bitkisel kaynaklı bileşenlerin rolü için E vitamini (tocopherol) yazımıza bakabilirsiniz.
Bitkisel bileşenleri değerlendirirken sorulacak sorular
- Bu bileşenin ürünün içinde oranı yaklaşık ne düzeydedir?
- Ürünün temel nemlendirme ve bariyer desteğini hangi bileşenler sağlıyor?
- Bu bileşene veya ailesine duyarlılığım var mı?
- Ürün bir tedavi iddiasıyla mı tanıtılıyor? (Kozmetik ürünler bu iddiada bulunamaz.)
Sık sorulan sorular
Bitkisel ekstraktlar cilt bakımında zorunlu mudur?
Hayır; formüllerin temelini genellikle nem tutucular ve bariyer lipitleri oluşturur.
"Doğal" ibaresi yasal bir terim midir?
"Doğal" ifadesinin pek çok ülkede tek ve bağlayıcı bir tanımı yoktur; bu nedenle içerik listesini okumak daha güvenilirdir.
Doğal içerikli krem hassas ciltler için mi?
Doğal içerik, hassas cilt için otomatik bir uygunluk garantisi değildir. İçerik listesini okumak ve yama testi yapmak önemlidir.
Bitkisel ekstraktlar neden düşük oranda kullanılır?
Formüllerde destekleyici bileşenler olarak yer alırlar; yüksek oranlar formülün kararlılığını, kokusunu ve duyarlılık riskini etkileyebilir.
Kaynaklar
- Avrupa Komisyonu CosIng kozmetik içerik veri tabanı.
- Ghorbani A, Esmaeilizadeh M. Pharmacological properties of Salvia officinalis and its components. Journal of Traditional and Complementary Medicine, 2017.
- González-Castejón M, Visioli F, Rodriguez-Casado A. Diverse biological activities of dandelion. Nutrition Reviews, 2012.
İlgili okumalar
- Adaçayı ekstraktı kozmetik ürünlerde neden kullanılır?
- Karahindiba ekstraktı kozmetiklerde ne işe yarar?
- Buğday tohumu yağı nedir?
Omnizon bir kozmetik üründür; ilaç değildir ve bir hastalığı tedavi etme iddiası taşımaz. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; süren veya şiddetli cilt şikâyetlerinizde bir dermatoloğa başvurun.
